در کتاب حاضر ساخت روایی چند متن بزرگ «عیّاری ـ پهلوانی» منثور (سمک عیّار، داراب‌نامه بیغمی، حمزه‌نامه‌های قدیم و جدید، اسکندرنامه‌های منثور و ابومسلم‌نامه) در شبکه بزرگ‌ترِ «متون حماسی» و «متونِ منظوم پهلوان» بررسی شده است. این ساخت روایی و شیوه فرم‌یابی این متون، در نسبت با ایده‌های پیشینی و مستتر، فهم و تحلیل شده است. اتصال متن و ایده‌های پیشینی، انبوهی از مسائل مربوط به مبانی معرفتی، فرهنگی و اجتماعی را پیش آورده است. بر این مبنا سیر تطوّر این متون در بستری تاریخی به بحث گذاشته شده است.
